Firma Lancia & C. Fabbrica Automobili została założona przez Vincenzo Lancia i jego przyjaciela Claudio Fogoline w 1908 roku w miejscowości San Paolo koło Turynu. Vincenzo, od młodości interesował się wszystkim co było związane z motoryzacją i wbrew ojcu, który pragnął by syn został adwokatem lub księgowym, znalazł swoje miejsce w warsztacie braci Ceirano. Produkowano tam początkowo rowery, a później także samochody. Zdobyte kwalifikacje zawodowe i prawdziwa pasja do mechaniki i samochodów pozwoliły Vincenzo odnaleźć się również w firmie FIAT, która w 1898r. przejęła zakład braci Ceirano. Osiemnastoletni wówczas, zdolny mechanik został zauważony przez szefostwo i pełnił funkcję kontrolera jakości nowych modeli. Tam też Lancia zdobył sławę jako fabryczny kierowca wyścigowy, również na międzynarodowych imprezach, gdzie odnosił sukcesy.

Zobacz też: Historia Chevroleta: Europa kolebką światowego giganta

Własna firma

W końcu, jako znany już w świecie motoryzacji wycofał się z wyścigów i odszedł z Fiata, aby założyć własną firmę. Na kapitał oprócz pieniędzy składała się wiedza i pasja motoryzacyjna przyjaciół, doświadczenie i nieograniczona kreatywność pozwalała im zająć się realizacją zupełnie nowych pomysłów konstrukcyjnych. Pierwszy samochód opracowany przez Lancię pojawił się już w 1906r., jeszcze przed oficjalnym założeniem spółki. Prace roku 1907 zaowocowały pojawieniem się na rynku modelu ,,tipo 51” (później Alfa) i jego modyfikacji ,,tipo 53” (model Dialfa, z sześciocylindrowym silnikiem). Od samego początku modele z fabryki Lancii mogły konkurować z wytwarzanymi na świecie autami i cechowały się innowacyjnością wprowadzanych rozwiązań. Model Alfa zaskoczył mocą obrotową silnika oraz lżejszą konstrukcją przedniej osi, wpływającej na jej wytrzymałość. Aut nie mogło zabraknąć na wyścigach i rajdach, o co zadbał ich pierwszy konstruktor i od początku radziły sobie one znakomicie. Pierwsze modele aut Lancii nosiły tylko oznaczenia typu podwozia oraz mocy. Nazewnictwo zmieniło się przed rokiem 1920, kiedy to postanowiono nazywać  poszczególne modele nazwami liter alfabetu greckiego, przez pewien czas używano także imion żeńskich. Według tego schematu zostały nazwane wcześniej wyprodukowane modele samochodów, zaczynając od modelu Alfa oraz Dialfa.

Zobacz też: Suzuki

Rozpoznawalność przyniosło logo firmy, powstałe w 1911r.,  przedstawiające włócznię i tarczę z flagą. Do dziś było zmieniane delikatnie, aż do roku 2007, kiedy to uproszczono je, likwidując tarczę i flagę. Już przed pierwszą wojną światową pojawiają się takie modele Lancii jak: Epsilon (1911), który jako pierwszy model  posiadał suche sprzęgło i Theta (1913), gdzie zastosowano instalację elektryczną z pierwszym elektrycznym starterem. W 1912r. Lancia rozpoczyna produkcję pojazdów wojskowych 1Z (osiągał prędkość 60 km/h), które są wykorzystywane przez wojska włoskie, a po wybuchu pierwszej wojny światowej cała produkcja jest przeznaczona dla wojska. Mimo tego w 1915 roku są konstruowane dwa nowe modele samochodów ciężarowych Iota i Diota wyposażone w identyczny silnik co w samochodach pancernych. Lata powojenne jawiły się producentowi w czarnych barwach, lecz postanowił zaproponować cywilom kolejny nowatorski model.

Lata powojenne

Wprowadzony do produkcji w 1919r. model Kappa, z silnikiem wyposażonym w monoblok i wał karbowy o 12 wykorbieniach. Nowością było także przeniesienie dźwigni zmiany biegów pomiędzy przednie fotele oraz  zastosowanie metalowych kół zamiast drewnianych. Mimo entuzjastycznego przyjęcia w kręgu motoryzacyjnym auto nie było seryjnie produkowane, ze względu na brak odpowiedniej ilości klientów, zmagających się z problemami finansowymi. Lancia też odniosła straty wywołane powojennym kryzysem. Rewolucją motoryzacyjną okazał się opatentowany już w 1919r.a ukazany światu w 1922r. model Lambda. Samonośne, obniżone nadwozie, niezależne zawieszenie przednich kół i wykorzystanie amortyzatorów hydraulicznych znacznie poprawiły komfort jazdy. Wymienione rozwiązania wpłynęły na rozwój motoryzacji. O jakości tego samochodu może świadczyć fakt, że w latach 1923-31 zapotrzebowanie na niego ciągle rosło, a produkcja wyniosła łącznie około 13 000 sztuk. W pierwszych latach powojennych firma opatentowała również dwa rodzaje silników: ośmiocylindrowy i dwunastocylindrowy.

Zobacz też: Volkswagen

Początki lat 30. XX w. to czas  Dilambdy ( ulepszonej wersji ostatniego modelu, wyposażonej w ośmiocylindrowy silnik i teleskopowe zawieszenie; przeznaczonej dla zamożniejszych klientów) oraz mniejszego modelu Astura, charakteryzującego się elastycznym zawieszeniem silnika a także wersji Augusta, z niezależnym zawieszeniem przednim z pionowymi sprężynami śrubowymi i hydraulicznymi hamulcami. Wówczas pojawił się też nowy, asymetryczny sposób otwierania drzwi. W 1937r. pojawiła się Aprilia, skonstruowana w tunelu aerodynamicznym i cechująca się współczynnikiem oporu powietrza 0,47, co było pozytywnym zaskoczeniem dla ówczesnych znawców motoryzacji. Był to ostatni samochód zaprojektowany przez Vincenzo Lancia, który w tym samym roku zmarł na atak serca. Dlatego też jest określany jako jego duchowy spadkobierca, z powodu początkowego sceptycyzmu wywołanego odważną szatą i innowacyjnymi rozwiązaniami oraz późniejszym zachwytem i rozpoznawalnością. Nawiązując do jego parametrów technicznych warto wspomnieć o czterocylindrowym silniku o mocy 48 KM, niezależnym zawieszeniu poszczególnych kół, zamontowaniu w jednej obudowie skrzyni biegów i mechanizmu różnicowego. Lato 1950r. zaowocowało pojawieniem się na rynku motoryzacyjnym Lancii Aurelia z silnikiem V6, która była pierwszą taką jednostką produkowaną seryjnie. Lancia ponownie pojawiła się wówczas w motosporcie za sprawą syna założyciela z modelem  Aurelia coupe B20, B21 i Spider B24. Już wtedy w wersji rozszerzonej Spider B24 America zamontowano panoramiczną szybę (obecnie również w Astrze GTC). Sukces odniosły w 1951 r. cztery Lancie Aurelie B21 zajmując pierwsze cztery miejsca w wyścigu Giro di Sicilia. Na torach Formuły 1 pojawił się model wyścigowy D50. W latach 1950-58 wyprodukowano ponad 18 000 egzemlarzy Lancii Aurelii. Warto wspomnieć o wersji  Lancii niższej klasy – Appia, którą produkowano od 1953r. Pod maską znalazł się widlasty 4-cylindrowy silnik, a auto rozpędzało się do prędkości 120 km/h i spalało ok. 8 l paliwa na 100 km. Appia produkowana była do roku 1963 i powstała w ilości 110 000 sztuk. Przed przejęciem firmy w 1969r. przez koncern Fiat, konstruktorzy Lancii wprowadzili jeszcze na rynek trzy modele: Flamina (1957) - luksusowy, sześciomiejscowy sedan o eleganckich liniach, przeznaczony dla członków wyższych sfer o dużej zasobności portfela, model Lancia Flavia (1961) była pierwszym skonstruowanym we Włoszech autem z przednim napędem i tarczowymi hamulcami na wszystkich kołach. Pojawiła się również wersja sportowa, a łącznie wyprodukowano do roku 1974 ponad 100 000 sztuk tego modelu. W roku 1963 Lancia zaprezentowała mniejszy sedan Fulvia z napędem na przód i silnikiem V4. Sławne stały się wersje Fulvia Sport i Fulvia HF ze wzmocnionymi silnikami i elementami nadwozia, później maski i drzwi wykonanymi z aluminium.

Fuzja z Fiatem

Rok 1969 to przełom od którego Lancia stała się częścią Fiata. Mimo obaw świata motoryzacyjnego koncern pozwolił zachować konstruktorom swoistą autonomię w projektach: oryginalność marki, elegancję wizerunku aut oraz wyprzedzającą inne modele nowatorskość. Na początku lat 70. pojawił się równie innowacyjny jak poprzednie konstruowane przez Lancię modele sportowy Stratos, oryginalny i nowoczesny, którego pojawiło się na rynku ok. 500 sztuk. Nadwozie wykonane z aluminium i włókien szklanych i silnik V6 pozwoliło na to, by samochód trzykrotnie wygrywał mistrzostwa świata w rajdach samochodowych w latach 1974-76. W 1971r. pojawił się model samochodu miejskiego- Autobianchi, przeznaczony dla większej grupy odbiorców, o czym świadczy produkcja na poziomie 1,3 mln egzemplarzy.

Zobacz też: Historia Chevroleta: Luis Chevrolet

Rozwoju ciąg dalszy

Lata 70. to także pojawienie się Bety, będącej pierwszym modelem skonstruowanym we współpracy z Fiatem. Był to pierwszy model marki z silnikiem i skrzynią biegów zamontowanymi poprzecznie z przodu. Kolejne lata przyniosły zmodyfikowane wersje Bety, n.p. coupe Lancia Beta HPE (kombi z odchylanym tyłem), Beta Trevi Volumex (z silnikiem doładowanym sprężarką mechaniczną). W latach 1972-84 wyprodukowano 366 tys. Lancii Beta. Nieco mniej, bo tylko 22 000 egzemplarzy powstało modelu Lancia Gamma, limuzyny oraz wersji coupe. Kompaktowa, pięciodrzwiowa Lancia Delta, to cała seria modeli z silnikiem od począwszy 75 po dwulitrowy turbo osiągający moc 187 KM. Pojawiły się wersje HPE i  rajdowa Integralne, a model rajdowy doprowadzono w końcu do możliwości osiągania 225 km/h w 1985r. Delta zyskała w roku 1980 tytuł europejskiego samochodu roku i sześciokrotnie zwyciężyła w mistrzostwach świata w rajdach samochodowych. W roku 1983 Lancia zaprezentowała klasyczny sedan Prisma bazujący na modelu Delta, o wydłużonym nadwoziu i 450 l pojemności bagażnika. Nowoczesnością zaimponowała Lancia Rally 037 z plastikowym nadwoziem, która w  roku 1983 pokonała niemiecką konkurencję z napędem na cztery koła i została ostatnim samochodem, który zwyciężył w rajdzie z napędem jednej osi. Także luksusowy sedan Thema (1984) nie pozostawał w tyle, dzięki swojemu wyposażeniu w ABS, turbodoładowanie z overboostem i chłodzenie powietrza doładowującego, wałkami równoważącymi i amortyzatorami o zmiennych nastawach twardości. W toku produkcji model był modernizowany (silnik, lampy, model kombi) i osiągnął produkcję na poziomie ponad 350 000, zakończoną w 1994r.
Najmniejszy model Lancii Y10 (1985) jako pierwszy na światowym rynku był wyposażony w 4-cylindrowy silnik Fire a później pojawiła się także wersja z napędem na cztery koła. Lancia Dedra (1989) z kolei jako następczyni modelu Prisma zaoferowała swoim użytkownikom turbodoładowany silnik o mocy 169 KM wraz z napędem na cztery koła. W roku 1986 zadebiutowała Lancia Delta HF , udoskonalona w 1989r. posiadała ABS na sześć czujników i system napędowy złożony z trzech mechanizmów różnicowych: przedniego, centralnego oraz tylnego. Delta drugiej generacji (1993) zmieniła stylistykę i oferowane silniki. Produkcję modelu Lancia Delta zakończono w roku 1999. W 1994r. pojawił się model Kappa który przejął rolę modelu flagowego. Luksusowa karoseria, szeroka gama silników: 5-cylindrowy benzynowy 2,0 l (145 KM), benzynowy 3,0 V6 (204 KM) oraz 5-cylindrowe turbodiesle 2,1 i 2,4 l (124 KM), wersje kombi i coupe cieszyły się zainteresowaniem wśród 117 000 użytkowników dróg. Modele Kappa stały się rządowymi limuzynami Polski w latach 90-tych. Ten sam rok zaowocował wielkobryłowym modelem Zeta z luksusowym wyposażeniem, sześcioma miejscami i funkcjonalnym 4-cylindrowym silnikiem benzynowym 2,0 l lub od 1997r. turbodieselem 2,1 l.  W kolejnym roku (1995) koncern wypuścił na rynek miejski model luksusowy Lancia Ypsilon, wyposażony w silnik 4-cylindrowy Fire. Odpowiadając na zapotrzebowanie klientów przygotowano paletę 112 odcieni nadwozia.

Zobacz też: Volvo

Obecnie samochody marki Lancia produkowane są w Turynie i Paryżu. Marka jest otwarta na nowe wymagania klientów, by w miarę możliwości zaspokoić ich indywidualne potrzeby. Przejawia się to w oferowaniu różnych konfiguracji swoich modeli. Do tej pory konstruktorzy nadal potrafią zaskoczyć rynek nowatorskimi pomysłami i ich realizacją. Pojawiają się nowe modele oraz ulepszone wersje tych, które już się sprawdziły. Włoski styl w komfortowym wnętrzu, bezpieczeństwo dla kierowców z temperamentem, a może związek innowacyjności i ekologii…